Masterclass Non Urban Garden toelichting concept Birthe Leemeijer

 

Birthe Leemeijer 

De onbegrensde tuinen van Diepenheim.

Birthe is bovenal geïnteresseerd in de natuurlijke tuin, waarbij de tuinier vanuit persoonlijke betrokkenheid bepaalt hoe de grond en beplanting zich ontwikkelen (in tegenstelling tot de onnatuurlijke tuin, die volgens een vooropgezet plan door een willekeurige partij wordt aangelegd en onderhouden). Het gaat haar bij de natuurlijke tuin om het ontstaansproces: de dialoog tussen de tuinier en zijn land, vergelijkbaar met de dynamiek tussen de kunstenaar en haar werk. Uitgangspunt van Birthes onderzoek is dan ook de vraag: Wie onderhoudt de tuin als hij er eenmaal is? Hoe groeit de natuurlijke tuin de toekomst in? Om vorm te geven aan haar artistiek onderzoek kiest Birthe voor de tulp, een ‘migrant’ met een turbulent verleden die afkomstig is uit het oosten maar hier voornamelijk wordt geassocieerd met de tulpenvelden in het Westland – de bij uitstek onnatuurlijke tuinen. Het is juist deze bloem in haar oorspronkelijke gedaante die voor de kunstenaar het concept van de natuurlijke tuin belichaamt. Het onderzoek naar de verhouding tussen de tuinier en de tuin koppelt Birthe in haar ontwerpvoorstel daarom aan het onderzoek naar de oorsprong van de tulp. Om zich te verdiepen in het gewas las ze onder andere De Tulp van Anna Pavord, een ‘tulpenbijbel’ die de geschiedenis van de bloem al verhalend in kaart brengt. Daarnaast zocht ze contact met Wim Lemmers, kenner van de wilde tulp. Uit zijn brieven vernam Birthe dat de ontwikkeling van de oorspronkelijke tulp niet interessant is voor de handel (waarin voortdurende verkoop van gekweekte bollen voorop staat), dat in Friesland de verwilderde tulp Tulipa sylvestris groeit, en dat een Franse botanicus een wilde tulp redde toen deze door bulldozers dreigde te worden verpletterd. Door de wilde tulp naar Diepenheim te halen wil de kunstenaar een nieuw hoofdstuk toevoegen aan deze geschiedenis. Ze heeft drie Diepenheimse tuineigenaren gevonden bij wie de bloem in oorspronkelijke vorm kan worden uitgezet: een tuinliefhebster die als het ware inzoomt op elementen in de tuin, een boer in ruste voor wie de tuin de basis is van zijn bestaan, en een landgoedeigenaar voor wie de beleving van het cultureel erfgoed voorop staat. In Birthes voorstel gaan zij gezamenlijk onderzoeken hoe de wilde tulp een plek kan krijgen in het Diepenheim van de 21ste eeuw, door deze te laten groeien in de eigen tuin op de grens met, en wellicht overvloeiend in, het Twentse achterland. Hierbij is participatie van groot belang. Denk aan het gesprek tussen tuinier en bloem, de analyse van bevindingen zoals mogelijke ‘garden escapes’, ontmoetingen met geïnteresseerden en de documentatie van ervaringen in het archief bij de kunstvereniging. De nadruk ligt bij De onbegrensde tuinen van Diepenheim op datgene dat in het proces ontstaat en dat de tuinier gaandeweg overkomt, binnen de mogelijkheden van het gewas en de groene ruimte.